
Bodrum kat da, binanın arkasındaki bahçe de mikserin kalıba en uzak kaldığı yerlerdir. Kamyon sokakta durur; döküm noktası ya birkaç metre aşağıda, bir tavanın altında kalır ya da önündeki binanın arkasında. Arada bomun uzanamayacağı bir döşeme, bir saçak ya da komşu bina vardır. Betonu oraya götüren şey yerde döşenen bir boru hattıdır, hattı besleyen makine de sabit beton pompası. Hattın hangi yoldan gideceği ise telefonda değil, sahaya bakınca belli olur.
Bodrum kata ya da arka bahçeye beton nasıl dökülür?
Bodrum kata ya da bina arkasındaki bir bahçeye beton, sabit beton pompası ve ona bağlanan çelik boru hattıyla dökülür. Pompa mikserin yanaşabildiği en yakın noktaya, sokağa ya da parselin önüne kurulur. Hat buradan döküm noktasına binanın kendi açıklıklarını kullanarak ilerler: otopark rampası, merdiven boşluğu, bodrum penceresi ya da ışıklık, iki bina arasındaki geçit veya yan bahçe. Bomlu pompa üstü kapalı bir bodruma giremez, önünde bina olan bir arka bahçeye de kolunu uzatamaz; boru hattı ise bir insanın yürüyerek geçebildiği yerlerin çoğundan geçirilebilir. Güzergâh seçilirken hattın uzunluğu, dirsek sayısı, kot farkı ve yol üstünde korunması gereken duvar ve zeminler birlikte düşünülür. Aşağı inen hat ile yukarı çıkan hat farklı davrandığı için operatör hattı buna göre kurar. Pompayı kullanan operatör ve hattı kuran ekip pompayla birlikte gelir, beton ise müşterinin seçtiği hazır beton santralinden gelir. Döküm bitince hat boşaltılır, yıkanır ve sökülür; yıkama suyunun nereye alınacağı önceden kararlaştırılır.
Hat hangi yollardan geçebilir?
Hat planı, sokaktan döküm noktasına kadar yürünen yoldan çıkar. Yürünebilen yol, hattın yoludur. Bodrum ve bina arkası işlerinde karşımıza çıkan güzergâhlar şunlar:
| Güzergâh | Ne zaman işe yarar | Neye dikkat edilir |
|---|---|---|
| Otopark rampası ya da giriş | Bodrum otoparkı ve rampası yapılmışsa | Rampa eğimi hattın aşağı inişini belirler, rampa yüzeyi korunur |
| Merdiven boşluğu | Bodruma ya da üst katlara içeriden inen merdiven varsa | Basamaklar ve korkuluklar korunur, hat dönüşlerde sabitlenir |
| Pencere ya da ışıklık | Bodrumun sokağa ya da bahçeye bakan bir açıklığı varsa | Açıklığın genişliği ve kenarı, doğrama zarar görmeden geçiş |
| Apartman arası geçit | İki bina arasında yürünebilir bir aralık varsa | Komşu duvarı, geçidin sahibi ve izni |
| Yan bahçe ya da komşu parsel | Arka bahçeye başka yol yoksa | Komşunun yazılı izni, bahçe düzeni ve yıkama suyu |
Çoğu adreste bu yollardan birden fazlası mümkündür. Seçimi en kısa yol değil, en az dirsekli ve en güvenli sabitlenen yol belirler. Hattın her dönüşü akışı zorlaştırır ve tıkanma riskini artırır. Biraz daha uzun ama düz bir güzergâh, kısa ama dört kere dönen bir güzergâhtan çoğu zaman daha rahat çalışır.
İki bina arası işlerde bir konu daha var: geçidin kime ait olduğu. Hat komşu parselin bahçesinden ya da ortak bir geçitten gidecekse izin döküm gününden önce alınmalı. Kapıda bekleyen mikser varken komşuyla pazarlık yapmak dökümü durdurur.
Aşağı inmek mi zor, yukarı çıkmak mı?
İkisi farklı zorluklar taşır. Yukarı çıkan hatta beton ağırlığına karşı itilir; kot arttıkça pompanın yenmesi gereken direnç artar. Hattın kaç metre ve kaç kata kadar çalışabileceği pompaya, boru çapına ve betonun kıvamına bağlıdır. Bunu sabit beton pompası kaç metre basar? yazısında ayrıntılı anlattık.
Aşağı inen hatta durum tersine döner. Beton yerçekimiyle kendiliğinden akmak ister, pompanın verdiğinden hızlı ilerleyebilir. Hattın içinde betonun önünde boşluklar oluşur, akış düzensizleşir ve hortum ucunda beton kesik kesik gelir. Hızlı ve kontrolsüz düşen betonda iri agrega ile harç ayrışabilir. Bunu önlemek için hat, inişe geçmeden önce bir miktar yatay yürütülür ve iniş kontrollü kurulur; uç hortum kalıba yakın tutulur, beton yüksekten serbest bırakılmaz. Bodrum perdeleri gibi dar ve yüksek kalıplarda bu daha da önemlidir.
Bodruma inen bir işte bile hat bazen önce yukarı çıkar. Sokak ile bina arasında bahçe duvarı, yüksek bir eşik ya da kapalı bir giriş varsa hat duvarın üstünden aşılır, sonra iner. Dikkat isteyen kısım bu tepe noktasıdır.
Aramadan önce neyi fotoğraflamalı ve ölçmelisiniz?
Bodrum ve arka bahçe işlerinde teklifi belirleyen şey metraj kadar güzergâhtır. Güzergâhı bize en iyi anlatan da sizin telefonunuzdur. Sokaktan başlayıp mikserin durabileceği yeri çekin, sonra döküm noktasına kadar yürüyerek her dönüşü, her kapıyı ve her merdiveni fotoğraflayın. Kısa bir yürüme videosu çoğu zaman on fotoğraftan fazla şey anlatır.
Ölçüler kesin olmak zorunda değil. Mikserin durduğu yer ile döküm noktası arasındaki mesafeyi adımla saymak yeter. Bodrumun sokaktan kaç basamak ya da kaç kat aşağıda olduğunu, geçidin ya da pencerenin en dar yerinin yaklaşık genişliğini de not edin. Pencereden geçilecekse açıklığın içten ve dıştan fotoğrafı, ışıklık varsa üstündeki ızgaranın sökülüp sökülemeyeceği bilgisi işe yarar.
Sokak tarafındaki hazırlık, park ve izin konuları dar sokakta beton dökerken kontrol listesinde toplanmış durumda. Bina tarafında ise asıl soru tektir: hat buradan geçerse neye değecek?
Komşu duvarları ve bitmiş zeminler nasıl korunur?
Pompa çalışırken hat her vuruşta hafifçe sarsılır. Bu sarsıntı, hattın dayandığı ya da sabitlendiği her yüzeye geçer. Komşu duvarına ya da sıvalı bir cepheye doğrudan dayanan boru zamanla iz bırakır, köşelerde sıvayı kırabilir. Hattı duvardan ayıran takozlar, lastik ya da ahşap altlıklar ve duvara değil sağlam bir taşıyıcıya yapılan sabitleme bunun önüne geçer.
Bitmiş zemin, dönüşüm dışındaki işlerde sık karşılaşılan bir konudur. Kaba inşaatı biten bir binanın bodrumunda yeni bir döşeme dökülecekse merdivenin mermeri, apartman girişinin seramiği, asansör kapısı hattın yolunda kalabilir. Bunların üstü mukavva, eski halı ya da naylonun üstüne konan tahta gibi malzemelerle kapatılır. Bağlantı noktalarında damlayan şerbet ve uç hortumdan sıçrayan beton da hesaba katılır. Korumanın kimin tarafından ve hangi malzemeyle yapılacağı teklif aşamasında konuşulmalı; döküm sabahı mermerin üstüne çıplak boru konmamalı.
Yer yoksa hat nerede yıkanır?
Döküm bitince hattın içinde beton kalır. Bu beton boşaltılır, hat yıkanır ve sökülür; bu iş Parmend ekibinindir. Soru, kalan betonun ve yıkama suyunun nereye gideceğidir. Çimentolu su yağmur ızgarasına, kanalizasyona ya da komşunun bahçesine akıtılmamalı.
Geniş şantiyede bu kendiliğinden çözülür. Bodrum ve arka bahçe işlerinde ise sokakta tek bir boş metrekare bile olmayabilir. Hattın içinden çıkan fazla beton bazen şantiyedeki başka bir işe, bir grobetona ya da yürüme yoluna kullanılabilir. Yıkama için de mikserin yanında, sokak kenarında ya da parselin bir köşesinde suyun toplanacağı, çökeltileceği bir nokta önceden belirlenir. Bu noktanın yeri hat planının bir parçasıdır, döküm bittikten sonra aranmaz.
Bodrum ve arka bahçe işleri, yıkılıp yeniden yapılan dar parsellerde sık karşımıza çıkar. Böyle bir şantiyede pompanın binanın her aşamasında nasıl planlandığını kentsel dönüşümde beton dökümü yazısında anlattık. Sahada yer pompası diye bilinen hizmetin kapsamı kendi sayfasında, dar alan işleri de dar alan beton dökümü sayfasında duruyor.
Pompa ve hat operatörüyle gelir; beton, sizin seçtiğiniz hazır beton santralinden. Merkezimiz Sultangazi'de, İstanbul ve Marmara'daki şantiyelere gidiyoruz. Hattın uzunluğu ve fiyat sahaya göre değiştiği için rakamı fotoğraflara ya da keşfe bakarak veririz. Yürüme videonuzu ve fotoğraflarınızı telefonla ya da WhatsApp'tan gönderebilirsiniz; iletişim bilgileri iletişim sayfasında.


