Sabit beton pompası, mikserin yanaşabildiği bir noktaya kurulan ve betonu birbirine bağlanan çelik borulardan oluşan bir hatla döküm noktasına ileten pompadır. Şantiyede "yer pompası" olarak da bilinir. Kamyon üzerindeki bom koluna bağlı olmadığı için erişimi bom boyuyla sınırlı kalmaz; hat dar sokaktan, apartman arasından, bodrum girişinden ya da cephe boyunca üst katlara kadar uzatılabilir. Parmend bu pompayla, mobil pompanın park edemediği veya bom açamadığı şantiyelerde beton pompalama hizmeti verir. Betonu biz satmıyoruz; hazır beton firmanızdan gelen betonu döküm noktasına iletiyoruz.
Sabit beton pompası nedir?
Sabit beton pompası kendi başına hareket eden bir bom kolu taşımaz. Pompa yere kurulur; çoğu zaman mikserin yanaşabildiği sokak kenarına ya da parsel girişine. Mikser betonu pompanın haznesine boşaltır, pompa betonu basınçla boru hattına iter ve beton hattın sonundaki uç hortumdan döküm noktasına çıkar.
Hattı birbirine kelepçelenen çelik borular, yön değiştiren dirsekler ve uçtaki esnek hortum oluşturur. Hat yatayda sokak boyunca, dikeyde cephe ya da bina boşlukları içinden kat kat ilerleyebilir. Bu yüzden sabit pompanın erişimi tek bir bom boyuyla sınırlı kalmaz, hattın planlandığı yere kadar uzanır.
Tanım: Sabit beton pompası (yer pompası), yere sabitlenen ve betonu birbirine bağlanan borulardan oluşan bir hat üzerinden döküm noktasına ileten beton pompasıdır. Mobil pompanın bom kolunun ulaşamadığı dar, kapalı, yüksek veya uzak noktalara beton taşımak için kullanılır.
Yer pompası ile sabit beton pompası aynı şey mi?
Evet. Şantiyede "yer pompası" denildiğinde kastedilen makine sabit beton pompasıdır. İsim, pompanın bir kamyon üzerinde değil yerde durmasından gelir. Teklif isterken iki ismi de kullanabilirsiniz; ikisi de boru hattıyla çalışan aynı sistemi anlatır. Kamyon üzerindeki bomlu makineye ise "mobil pompa" ya da "bomlu pompa" denir.
Sabit beton pompası hangi projelerde kullanılır?
Sabit beton pompası, mikserin ya da mobil pompanın döküm noktasına yeterince yaklaşamadığı projelerde kullanılır. En yaygın örnekler şunlardır: dar sokak içindeki konut ve kentsel dönüşüm şantiyeleri, apartman arasında kalan parseller, bodrum kat ve radye temel dökümleri, bina içinden yapılan güçlendirme (kolon mantolama, perde takviyesi) dökümleri, yüksek katlara dikey hatla yapılan tabliye dökümleri, üst katlara şap uygulamaları ve eğimli arazideki villa ya da istinat duvarı dökümleri. Komşu yapılar, elektrik hatları veya ağaçlar nedeniyle bom kolunun açılamadığı durumlarda da sabit pompa tek uygulanabilir yol olabilir. Geniş, açık ve kamyonun rahat yanaştığı bir arsada ise mobil pompa genellikle daha hızlı kurulur. Doğru seçim için şantiye adresi, mikserin duracağı nokta ile döküm noktası arasındaki mesafe ve kat farkı bilinmelidir. Bu üç bilgi çoğu zaman kararı netleştirir. Bazı şantiyelerde iki yöntem birlikte de kullanılabilir: açık alandaki kısım mobil pompayla, bina arkasındaki kısım sabit hatla dökülür.
Proje tiplerine göre ayrıntılar:
- Dar sokak içindeki inşaatlar: Mikser sokak başında kalır, beton hatla parsele girer. Bu işler için ayrıntılı sayfa: dar alan beton dökümü.
- Apartman arası ve arka parseller: Komşu binalar bom açılmasına izin vermez, hat ise binaların arasından geçebilir.
- Bodrum kat ve kapalı alanlar: Otopark, sığınak ve teknik hacimler gibi üstü kapalı alanlara beton hat ile girer.
- Yüksek kat ve çatı katı: Bom boyunun yetmediği kotlarda dikey hat kurulur.
- Güçlendirme ve yenileme: Kullanımdaki binada kolon mantolama ve perde takviyesi. Bkz. güçlendirme betonu.
- Eğimli arazi: Yamaç villaları, istinat duvarları ve kırsal yapı temelleri. Bkz. arazi beton hizmetleri.
- Uzun süreli şantiyeler: Çok bloklu projelerde pompa sahada kalabilir, hat bloklar arasında taşınır.
Mobil beton pompası yerine ne zaman sabit pompa seçilmeli?
Karar şantiyenin geometrisine bakar. Aşağıdaki sorulardan birine verdiğiniz cevap sabit pompayı işaret ediyorsa, büyük ihtimalle doğru seçim odur:
- Mobil pompa kamyonu şantiyenin önüne park edip ayaklarını açabilir mi? Hayır ise sabit pompa.
- Döküm noktası bomun uzanabileceği mesafede mi? Hayır ise sabit pompa.
- Bom komşu binaların, elektrik hatlarının veya ağaçların üzerinden açılmak zorunda mı? Evet ise sabit pompa.
- Beton kapalı bir alana, bodruma ya da bina içine mi girecek? Evet ise sabit pompa.
Geniş ve açık bir arsada, kısa sürede bitecek bir dökümde mobil pompa daha pratiktir. Böyle bir durumda bunu açıkça söyleriz.
| Kriter | Mobil (bomlu) pompa | Sabit (yer) pompası |
|---|---|---|
| Betonu nasıl taşır | Kamyon üzerindeki bom kolu | Sahada kurulan boru hattı |
| Erişim | Bom kolu boyu kadar | Boru hattının uzandığı yere kadar |
| Gereken alan | Kamyon ve ayak açıklığı | Mikserin yanaşacağı nokta ve pompa yeri |
| Dar geçiş | Geçemez | Hat geçebilir |
| Kapalı alan | Sınırlı | Hat bina içine girebilir |
| Kurulum süresi | Kısa | Hat uzunluğuna bağlı, daha uzun |
| Uygun saha | Açık, geniş | Dar, kapalı, yüksek, uzak |
Mikserli pompa ve dağıtıcı bom dahil tüm pompa tiplerinin karşılaştırması için beton pompası çeşitleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sabit pompa hangi durumlarda tek seçenek olur?
Bazı şantiyelerde karşılaştırma yapmaya gerek kalmaz, çünkü mobil pompa fiziksel olarak iş yapamaz:
- Sokak, pompa kamyonunun girmesine ya da ayaklarını açmasına yetmeyecek kadar dar.
- Döküm noktası binanın arkasında, iç avluda veya bodrum katında.
- Eski bir binada güçlendirme yapılıyor ve beton bina içinden ilerlemek zorunda.
- Yamaç bir parsele, mikserin inemediği bir noktaya beton taşınacak.
İstanbul'un bitişik nizam ve dar sokaklı ilçelerinde bu tablo sık görülür. Bölgeye özel notlar için İstanbul'un dar sokaklı ilçelerinde beton dökümü yazısını okuyabilirsiniz.
Sabit beton pompasının şantiyeye faydaları nelerdir?
- Dar alanlarda kontrollü beton aktarımı: Beton el arabasıyla ya da kovayla taşınmaz, hat ile doğrudan döküm noktasına gelir.
- Kesintisiz döküm: Tabliye ve radye gibi dökümlerde akış kesilmediği için soğuk derz riski azalır. Konu hakkında: tabliye dökümünde soğuk derz nasıl önlenir?
- Daha az işçilik: Kat kat beton taşıyan kalabalık bir ekip yerine uç hortumu yöneten küçük bir ekip yeterlidir.
- Komşu yapıya daha az risk: Bom açılmadığı için komşu binaların üzerinde yük salınmaz.
- Uzun süreli şantiyede esneklik: Pompa yerinde kalabilir, hat bloktan bloğa taşınır.
Pompa planlaması nasıl yapılır?
Sabit pompada işin önemli bir kısmı döküm gününden önce, hat planında biter. Planlamada şu soruları birlikte yanıtlarız:
- Pompa nereye kurulacak? Mikserin yanaşabileceği, zemini sağlam ve trafiği en az etkileyen nokta.
- Hat hangi yoldan gidecek? En az dirsekle döküm noktasına ulaşan ve her noktada sabitlenebilen güzergâh.
- Kot farkı ne kadar? Yukarı çıkan ve aşağı inen hatlar farklı basınç ister.
- Metraj ve mikser aralığı ne? Pompanın döküm hızıyla mikserlerin geliş sıklığı birbirine uymalıdır.
- Hangi izinler gerekiyor? Sokak kullanımı için belediye izni gerekebilir; kimin alacağı teklif aşamasında netleşir.
Bu bilgiler için çoğu zaman üç fotoğraf işin büyük kısmını çözer: sokağın genel görünümü, mikserin duracağı yer ve döküm alanı. Döküm gününden önce şantiyede nelerin hazır olması gerektiğini döküm günü hazırlık listesi yazısında topladık. Ne kadar önceden yer ayırtmanız gerektiği için de beton pompası kaç gün önceden ayarlanmalı? yazısına bakabilirsiniz.
Boru hattı nasıl kurulur?
Hat, pompanın çıkışından başlayarak döküm noktasına doğru kurulur. Borular kelepçelerle birleştirilir, yön değişimlerinde dirsek kullanılır. Dikey hatlar cepheye, asansör boşluğuna veya merdiven boşluğuna sabitlenir. Pompalama sırasında hat titreşir; sabitlenmemiş bir hat hem güvenlik hem tıkanma riski yaratır.
Hat uzadıkça ve dirsek sayısı arttıkça basınç kaybı artar. Bu yüzden güzergâh seçilirken en kısa yol değil, en az dirsekle ve güvenle sabitlenebilen yol aranır. Pompanın ne kadar uzağa ve yükseğe basabileceği tek bir sayıyla söylenemez; pompa gücü, boru çapı, dirsek sayısı, kot farkı ve betonun kıvamı birlikte belirler. Kıvamın pompalamaya etkisini beton kıvamı (slump) yazısında anlattık.
Döküm başlamadan önce hat yağlama harcıyla hazırlanır ve kontrol edilir. Döküm sonunda hat boşaltılır, sökülür ve yıkanır. Yıkama suyunun nereye alınacağı döküm öncesi şantiyeyle birlikte belirlenir. Hat çevresinde alınması gereken önlemler için beton pompası iş güvenliği yazısına göz atabilirsiniz.
Sabit pompayla döküm günü nasıl ilerler?
Döküm günü sabit pompada belli bir sırayla ilerler. Sıranın bilinmesi, şantiye ekibinin ve hazır beton firmasının aynı takvime oturmasını kolaylaştırır:
- Pompa yerleşir, hat kurulur. Pompa planlanan noktaya konur, borular döküm noktasına doğru birleştirilir ve dikey bölümler sabitlenir.
- Hat hazırlanır. Hat yağlama harcıyla hazırlanır, bağlantılar kontrol edilir.
- İlk mikser gelir. İlk mikserin hat hazır olduktan sonra gelmesi planlanır; böylece beton sahada beklemez.
- Döküm yapılır. Operatör pompayı, sahadaki ekip uç hortumu yönetir. Mikserler döküm hızına uygun aralıkla gelir.
- Hat boşaltılır, sökülür ve yıkanır. Döküm bittiğinde hattaki beton boşaltılır, borular sökülüp yıkanır.
Bu sırada en sık aksayan halka mikser aralığıdır. Mikserler çok seyrek gelirse hat boşta bekler ve beton kıvamını kaybeder; çok sık gelirse mikserler sokakta sıraya girer. Mikser planını hazır beton firmasıyla döküm hızına göre birlikte ayarlamak dökümün kesintisiz sürmesini sağlar.
Sabit pompa kullanırken sık yapılan hatalar nelerdir?
- Hat planını döküm gününe bırakmak. Pompanın nereye kurulacağı ve hattın nereden geçeceği sahada ilk kez konuşulursa kurulum uzar, ilk mikser beklemek zorunda kalır.
- Siparişte pompalı dökümü belirtmemek. Pompaya uygun olmayan kıvam veya agrega boyutu tıkanma riskini artırır.
- Dikey hattı sabitlemeden çalışmak. Pompalama sırasında titreşen hat hem güvenlik hem tıkanma riski yaratır.
- Yıkama suyunu hesaba katmamak. Suyun nereye alınacağı önceden belirlenmezse döküm sonrası sokakta ve komşu parsellerde sorun çıkabilir.
- Tek büyük dökümü birkaç güne bölmek. Kurulum her seferinde yeniden yapılır; tabliye gibi dökümlerde ise bölmek soğuk derz riskini de beraberinde getirir.
Hangi projelere uygundur?
| Proje tipi | Neden sabit pompa | İlgili sayfa |
|---|---|---|
| Kentsel dönüşüm, bitişik nizam | Bom açılamaz, hat binalar arasından geçer | Dar alan beton dökümü |
| Çok katlı konut | Üst katlar bom boyunu aşabilir | Yüksek katlı binalarda beton transferi |
| Döşeme ve kat betonu | Kesintisiz akış gerekir | Tabliye betonu |
| Daire içi şap | Beton kat kat elle taşınmaz | Şap betonu |
| Güçlendirme | Kullanımdaki binaya kontrollü giriş | Güçlendirme betonu |
| Yamaç ve kırsal arazi | Mikser döküm noktasına ulaşamaz | Arazi beton hizmetleri |
Sabit beton pompası fiyatı neye göre belirlenir?
Liste fiyatı yoktur, çünkü aynı metraj iki farklı şantiyede aynı iş değildir. Fiyatı belirleyen başlıca kalemler hat uzunluğu, kot farkı, döküm hacmi, kurulum zorluğu, sahada geçen süre ve şantiyenin konumudur. Kalemlerin tek tek açıklaması ve sektördeki fiyat modelleri beton pompası fiyatları sayfasında. Pompayı tek döküm için değil belirli bir süre boyunca kullanmayı düşünüyorsanız sabit beton pompası kiralama sayfası daha uygun olacaktır.
Hangi bölgelerde çalışıyoruz?
Merkezimiz İstanbul Sultangazi'de. İstanbul'un yanı sıra Kocaeli (İzmit ve Gebze dahil), Sakarya, Bursa, Yalova, Tekirdağ, Çorlu ve Trakya bölgesindeki şantiyeler için de teklif veriyoruz. Bölge sayfalarının listesi için hizmet bölgeleri sayfasına bakabilir, şantiye bilgilerinizi iletişim sayfasından gönderebilirsiniz.