Bir döküm için bütçe çıkarırken çoğu kişi iki satır yazar: beton ve pompa. Döküm günü geldiğinde ise vibratörün kimde olduğu, yolu kimin kapattığı ya da perdahçının ne zaman geleceği sorulmaya başlar. Bu yazı sabit beton pompası ile yapılan bir dökümde bütçeye girmesi gereken kalemleri sırayla anlatıyor. Pompa ücretinin kendi içindeki kalemleri ise beton pompası fiyatları sayfasında.
Beton dökümü bütçesinde hangi kalemler bulunur?
Beton dökümü bütçesi yalnız beton ve pompa bedelinden oluşmaz. İlk ve genellikle en büyük kalem hazır beton santralinin faturasıdır. Bunu pompa ve boru hattı bedeli izler. Mikser ya da pompa yolu kapatacaksa belediyeden alınan yol işgal izni ve trafik düzenlemesi ayrı bir kalemdir. Döküm sırasında betonu sıkıştıran vibratör ve operatörü, betonu yayan ve düzelten işçi ekibi, yüzeyi bitiren perdah ekibi de bütçeye girer. Dökümden sonra kür için su, örtü ya da kür malzemesi gerekir. Son olarak mikser gecikmesi, hazır olmayan kalıp ya da kötü hava yüzünden doğabilecek bekleme ve erteleme maliyeti için pay bırakılmalıdır. Parmend gibi pompa firmaları betonu satmaz; beton santralden ayrıca alınır ve pompa firması yalnız pompalama ile hat kurulumunu üstlenir. Her kalemin kime ait olduğu döküm öncesinde yazılı olarak netleşmelidir. Bütçeyi bu satırlara bölmek teklifleri karşılaştırmayı da kolaylaştırır, çünkü bir teklifte dahil olan kalem diğerinde ayrı satır olarak gelebilir.
Beton bedeli neden ayrı bir faturadır?
Hazır beton, santralin ürünüdür ve santral tarafından faturalanır. Pompa firması betonu taşımaz, üretmez, satmaz. Pompanın işi, mikserin getirdiği betonu döküm noktasına ulaştırmaktır.
Bu ayrım bütçede iki şey değiştirir. Birincisi, beton sınıfı ve katkı seçimi santralle konuşulur ve fiyatı da oradan gelir. İkincisi, irsaliyedeki metreküp hem santral faturasının hem de metreküp bazlı pompa ücretinin temelidir. Santral ile pompanın aynı saate göre planlanması gerektiğini hazır beton santrali ile pompa koordinasyonu yazısında anlattık.
Pompa ve hat kalemine neler girer?
Pompa ücreti tek satır gibi görünse de içinde birkaç parça vardır. Pompanın sahaya gelişi, hattın kurulumu, döküm süresi, hattın yıkanması ve sökümü bu parçalardır. Hat ne kadar uzun ve ne kadar çok dirsekli ise kurulum o kadar uzar.
Teklif metreküp üzerinden de gelebilir, günlük bedel olarak da. İki modelin farkını beton pompası ücreti m³ mü, günlük mü yazısında ayrıca ele aldık. Burada önemli olan, teklifin hangi hat uzunluğu ve hangi kat için verildiğinin yazılı olmasıdır.
Yol izni ve trafik düzenlemesi ne zaman gerekir?
Mikser ya da pompa kamuya açık yolun bir kısmını kapatacaksa belediyeden izin gerekebilir. Dar sokaklarda bu çoğu zaman kaçınılmazdır. İzin harcı, uyarı levhaları, gerekirse trafik görevlisi ya da yönlendirme personeli bütçeye eklenir.
Bu kalem genellikle yapı sahibine ya da müteahhide aittir. Pompa firması nereye kurulacağını ve ne kadar alan kaplayacağını söyler, izni ise şantiye alır. Gebze, İzmit ve çevresinde sanayi yollarında çalışılıyorsa Kocaeli bölgesindeki kurallar da ayrıca sorulmalıdır.
Vibratör, işçilik ve perdah kimin işidir?
Pompa ekibi betonu hortumun ucuna kadar getirir. Betonu kalıp içinde yaymak, vibratörle sıkıştırmak ve yüzeyi düzeltmek şantiyenin ekibine aittir. Çoğu teklifte bu ayrım yazılmaz, döküm günü de sorun buradan çıkar.
| Kalem | Genellikle kimde | Bütçede ne yazılır? |
|---|---|---|
| Hazır beton | Santral | Sınıf, katkı, metreküp |
| Pompa ve hat | Pompa firması | Hat uzunluğu, kat, model |
| Yol izni | Yapı sahibi veya müteahhit | Harç, levha, yönlendirme |
| Vibratör ve operatörü | Şantiye | Yedek vibratör dahil |
| Yayma işçiliği | Şantiye | Kişi sayısı ve süre |
| Perdah | Şantiye veya taşeron | Makine ve ekip |
| Kür malzemesi | Şantiye | Su, örtü, kür kimyasalı |
Tabloda "genellikle" yazıyor; kendi işinizde kimin neyi üstlendiğini teklif aşamasında tek tek sorun. Tabliye betonu gibi geniş yüzeyli dökümlerde perdah ve yayma ekibinin büyüklüğü, dökümün hızını da belirler.
Kür ve koruma malzemesi neden bütçeye yazılır?
Beton döküldükten sonra yüzeyin erken kurumasını önlemek gerekir. Sıcak havada sulama ve örtü, soğuk havada ısı koruyucu örtü kullanılır. Bu malzemelerin bedeli küçüktür, ama unutulduğunda döküm günü akşamı aranır.
Kür süresince yüzeyin üzerinde yürünmemesi ve malzeme yığılmaması da bir maliyet kalemidir: ekip planı ona göre kaydırılır. Hangi kalemin döküm günü sahada hazır olması gerektiğini döküm günü hazırlık kontrol listesi yazısında listeledik.
Bekleme ve iptal riski nasıl hesaba katılır?
Bütçenin en çok şaşırtan kalemi, hiç beton dökülmeyen saatlerdir. Mikser gecikirse, kalıp kontrolü bitmemişse ya da yağmur başlarsa pompa ve operatör sahada bekler. Birçok firma bu süreyi belirli bir sınırdan sonra ücretlendirir.
Bu riski bütçede yönetmenin yolu üç adımdır:
- Bekleme ve iptal koşullarını teklifte yazılı olarak isteyin.
- Döküm öncesi kalıp ve donatı kontrolünü bir gün önceye çekin.
- Mikser aralığını santralle döküm sabahı yeniden teyit edin.
Bu koşulların pompa teklifinin hangi satırında yer aldığını beton pompası fiyatları sayfasında da görebilirsiniz.
Teklifleri karşılaştırırken nelere bakılır?
İki teklif aynı işi anlatsa da aynı kalemleri kapsamayabilir. Biri hat kurulumunu ve yıkamayı fiyata dahil eder, diğeri ayrı satırda yazar. Biri belirli bir bekleme payı tanır, diğeri tanımaz. Birim fiyatlar yan yana konduğunda ucuz görünen teklif, toplamda pahalıya gelebilir.
Karşılaştırmayı sağlıklı yapmak için her teklifi aynı listeye oturtun:
- Hangi kalemler fiyata dahil, hangileri ayrı?
- Fiyat hangi hat uzunluğu, kat ve dirsek sayısı için geçerli?
- Asgari hacim ya da asgari bedel var mı?
- Bekleme, erteleme ve iptal nasıl ele alınıyor?
- KDV dahil mi?
Bu beş sorunun cevabı her teklifte yazılı olduğunda toplam bedel karşılaştırılabilir hale gelir. Eksik kalan satır, döküm günü sorulacak soru demektir.
Bütçe tek sayfada nasıl toplanır?
Her kalemi bir satıra yazın, yanına kimin üstlendiğini ve hangi belgeyle netleştiğini ekleyin. Santral teklifi, pompa teklifi, izin yazısı ve ekip planı aynı dosyada durduğunda döküm günü sürpriz kalmaz. Rakamlar işten işe değiştiği için burada tutar vermiyoruz; hepsi teklifte yazılı olarak netleşir.
Sık sorulanlar
Pompa firması betonu da getirir mi? Hayır. Beton santralden alınır ve santral tarafından faturalanır. Pompa firması mikserin getirdiği betonu döküm noktasına basar.
Vibratör pompa ekibine mi aittir? Çoğu dökümde hayır. Vibratör ve operatörü şantiye ekibine aittir. Farklı bir düzen konuşulduysa teklifte açıkça yazmalıdır.
Hangi kalem en sık unutulur? Bekleme süresi ve yol izni. İkisi de döküm günü ortaya çıkar ve ikisi de önceden yazılı olarak netleştirildiğinde sorun olmaktan çıkar.
