Pompa firması betonu getirmez, santral de pompayı kurmaz. Döküm günü bu iki tedarikçi şantiyede ilk kez buluşur ve aralarındaki zamanlamayı kuran kişi şantiye şefidir. Sabit pompa ile dökümde bu eşleme daha da önemlidir, çünkü ilk beton gelmeden önce kurulması gereken bir boru hattı vardır.
Hazır beton ile pompa nasıl koordine edilir?
Hazır beton ile pompa koordinasyonunda ilk mikser, boru hattı kurulup yağlandıktan sonra şantiyeye varacak şekilde çağrılır. Sonraki mikserlerin aralığı, pompanın fiili döküm hızına göre santralle birlikte ayarlanır. Siparişte betonun pompayla döküleceği belirtilir ve kıvam, pompa ekibinin önerisiyle netleştirilir. Son mikser, kalan metraj ölçülerek çağrılır.
Sipariş ve pompa rezervasyonu aynı gün mü yapılmalı?
Aynı gün yapılması şart değil, ama aynı bilgiyle yapılması şart. Önce pompa tarafı netleşmelidir, çünkü kurulum süresi ve döküm hızı pompa ekibinden öğrenilir ve santrale verilecek saatler bu bilgiye dayanır. Sıra şöyle işler:
- Pompa firmasıyla tarih, pompa yeri ve hat güzergâhı konuşulur.
- Pompa ekibinden kurulumun ne kadar süreceği ve yaklaşık döküm hızı alınır.
- Bu iki bilgiyle santrale ilk mikser saati ve mikser aralığı verilir.
- Döküm sabahı her iki tarafa teyit geçilir.
Kaç gün önceden haber verilmesi gerektiğini beton pompası kaç gün önceden ayarlanmalı yazısında anlattık.
İlk mikser şantiyeye ne zaman varmalı?
Hat kurulmuş, sabitlenmiş ve yağlama harcı hazır olduğunda. İki tedarikçiye aynı saati vermek en yaygın hatadır: pompa ekibi hattı döşerken mikser sokakta bekler, bekleyen beton kıvam kaybeder.
Pompa ekibinin şantiyeye varış saati ile ilk mikserin varış saati arasına kurulum süresi kadar pay bırakılır. Hat uzun ya da çok dirsekliyse bu pay büyür. Kurulum beklenenden uzun sürerse ilk mikserin santralden çıkışını geciktirmek, yola çıkmış bir mikseri bekletmekten her zaman daha kolaydır. Bu yüzden ilk mikser için santrale "çık" haberini şantiyeden vermek sağlıklı bir yöntemdir.
Mikser aralığı nasıl belirlenir?
Aralık, bir mikserin pompa tarafından ne kadar sürede boşaltıldığına göre ayarlanır. Amaç iki ucu birden önlemektir:
| Durum | Sahada görülen | Sonucu |
|---|---|---|
| Aralık çok uzun | Pompa boşta bekler, hat içindeki beton durur | Tıkanma ve soğuk derz riski |
| Aralık çok kısa | Mikserler sokakta sıra olur | Bekleyen beton kıvam kaybeder, trafik ve komşu sorunu |
| Aralık uygun | Bir mikser boşalırken diğeri yanaşır | Kesintisiz döküm |
Pompanın katalog kapasitesi burada yanıltır. Fiili hız; vibrasyon, yüzey düzeltme, hortumun taşınması ve mikserin yanaşıp çıkması nedeniyle bunun altındadır. Aralık ilk iki mikserden sonra sahadaki gerçek hıza göre santralle yeniden ayarlanır. Tabliye betonu gibi kesintisiz dökülmesi gereken işlerde bu ayar dökümün en kritik kararıdır.
Siparişte santrale ne söylenmeli?
- Betonun pompayla döküleceği. Santral karışımı ve kıvamı buna göre hazırlar.
- Hat uzunluğu ve döküm katı. Uzun ve dikey hatlarda pompalanabilirlik daha önemlidir.
- Kıvam sınıfı. Projenin izin verdiği aralıkta, pompa ekibinin önerisiyle belirlenir. Ayrıntısı beton kıvamı ve slump yazısında.
- Sokak koşulu. Mikserin yanaşacağı noktaya büyük araç girip giremediği; gerekirse küçük mikser istenir.
- Şantiyedeki irtibat kişisi. Sevk sorumlusunun arayacağı tek bir numara.
Beton sınıfı ve katkı kararı statik projeye ve santrale aittir. Pompa ekibi yalnız betonun hattan geçebilirliği konusunda görüş bildirir.
Döküm sonunda son mikser nasıl çağrılır?
Baştan sipariş edilen toplam hacim bir tahmindir. Döküm sonuna doğru kalan alan ölçülür ve son mikser bu ölçüye göre, gerekirse yarım yükle çağrılır. Fazla gelen beton hem israf hem de dökecek yer arama telaşıdır; eksik gelen beton ise dökümü en kötü yerinde keser. Hattın içinde ve pompa haznesinde kalan beton da hesaba katılır.
Son mikser boşaldığında santrale dökümün bittiği bildirilir, yolda mikser varsa durumu konuşulur.
Bir şey ters giderse kim kimi arar?
Mikser gecikirse şantiye şefi pompa operatörüne haber verir; operatör hattaki betonun durmaması için pompayı yavaşlatır. Pompa ya da hat kaynaklı bir duruş olursa operatör şantiye şefine, şantiye şefi santrale haber verir ve yoldaki mikserler bekletilir. İki tedarikçinin birbirini doğrudan araması yerine bilginin tek kişide toplanması karışıklığı önler.
Uzun süreli şantiyeler için kiralama koşullarını sabit beton pompası kiralama sayfasında bulabilirsiniz. İstanbul gibi trafiğin saate göre çok değiştiği şehirlerde mikser aralığını belirlerken santral ile şantiye arasındaki yol süresini de hesaba katmak gerekir.
Sık sorulanlar
Betonu pompa firması mı sipariş eder? Hayır. Beton, yapı sahibi ya da yüklenici tarafından hazır beton firmasından sipariş edilir. Pompa firması kurulum süresi, döküm hızı ve kıvam konusunda bilgi verir.
Mikserler arası süre ne olmalı? Sabit bir süre yoktur. Bir mikserin sahada boşaltılma süresine göre belirlenir ve ilk mikserlerden sonra gerçek hıza göre düzeltilir.
Pompalanabilir beton özellikle mi istenmeli? Evet, siparişte betonun pompayla döküleceği mutlaka belirtilmelidir. Aksi halde gelen kıvam hat için uygun olmayabilir.
