İki makinenin teknik farkını beton pompası çeşitleri sayfasında anlattık. Bu yazı farkı tekrar etmiyor; şantiyenin önünde durup "hangisini çağırmalıyım?" diye soran kişiye altı tipik durumda cevap veriyor. Biz sabit beton pompası üzerine uzmanlaştık, yine de mobil pompanın doğru seçim olduğu yerleri de açıkça yazıyoruz.
Mobil pompa mı, sabit pompa mı seçilmeli?
Açık arsada ve yol genişliği yeterli şantiyelerde mobil pompa çoğu zaman pratik seçimdir. Dar sokak, bitişik nizam, arka parsel, derin bodrum ve bomun açılamadığı alanlarda ise sabit pompa ile boru hattı daha güvenli çözümdür. Seçimi pompanın markası değil, mikserin yanaşacağı nokta ile döküm noktası arasındaki güzergâh belirler.
1. Açık arsa ve geniş yol
Parselin önü açık, yol iki aracın yan yana durmasına izin veriyor, üstte havai hat yok. Bu durumda mobil pompa ayaklarını açar, bomunu döküm alanının üzerine uzatır ve kurulum kısa sürer. Hat döşemeye gerek kalmaz. Seçim: mobil pompa. Sabit pompa burada ancak döküm noktası bomun ulaşamayacağı kadar uzaktaysa gündeme gelir.
2. Dar sokak ve bitişik nizam
Sokak tek araç genişliğinde, binalar iki yandan bitişik. Mobil pompa sokağa girebilse bile ayaklarını tam açacak yer bulamayabilir; açamazsa bomu güvenle uzatamaz. Bom komşu binaların üzerinden geçecekse sıçrama ve hasar riski doğar. Sabit pompa mikserin durabildiği noktaya kurulur, hat şantiyeye yerden gider. Seçim: sabit pompa. Bu durumun ayrıntısı dar alan beton dökümü sayfasında.
3. Arka parsel ve avlu
Döküm yapılacak yer öndeki binanın arkasında kalıyor; araya bir bina, bir bahçe duvarı ya da bir geçit giriyor. Bom öndeki binanın üzerinden aşacak kadar uzun olabilir, ama operatör döküm noktasını göremez ve bomun ucu kör çalışır. Boru hattı ise bina yanındaki boşluktan ya da geçitten arkaya ulaşır. Seçim: çoğu zaman sabit pompa. Öndeki yapı alçak ve bom boyu yeterliyse mobil pompa da düşünülebilir.
4. Bodrum ve kazı çukuru
Beton sokak kotunun altına inecek. Açık bir kazı çukurunda, çukurun kenarı araç yükünü taşıyorsa mobil pompa bomunu aşağı sarkıtabilir. Çukurun kenarı iksa ya da şev ise ağır araç oraya yaklaşamaz. Üstü kapanmış bodrumlarda ise bomun gireceği açıklık yoktur. Hat rampadan, merdivenden ya da bırakılmış bir döşeme boşluğundan aşağı indirilir. Seçim: açık ve sağlam kenarlı çukurda mobil, kapalı bodrumda ve iksalı kazıda sabit pompa.
5. Yüksek kat
Mobil pompanın erişimi bom boyuyla sınırlıdır. Bina bu boyu aştığında beton dikey boru hattıyla çıkarılır. Hat cepheye ya da bina içindeki bir boşluğa sabitlenir ve her yeni kat için uzatılır. Alt katlarda mobil pompayla başlayıp üst katlarda sabit pompaya geçmek sık görülen bir düzendir. Seçim: bom boyuna kadar mobil, üstünde sabit pompa. Pompa seçiminin teknik tarafını yüksek katlı binada beton transferi yazısında anlattık.
6. Uzun süreli, çok dökümlü şantiye
Aynı şantiyede haftalar boyunca art arda döküm yapılacak: çok katlı bir blok, bir fabrika ya da birkaç bloklu bir site. Her döküm için mobil pompa çağırmak mümkündür, ama her seferinde yol, kurulum ve yanaşma planı yeniden yapılır. Sabit pompa şantiyede kalabilir, dikey hat yerinde durur ve her dökümde yalnız uç bölüm kurulur. Seçim: döküm sıklığına göre sabit pompa. Bu düzenin nasıl işlediğini sabit beton pompası kiralama sayfasında anlatıyoruz.
Karar tablosu
| Şantiye durumu | Mobil pompa | Sabit pompa |
|---|---|---|
| Açık arsa, geniş yol | Uygun | Gerekmez |
| Dar sokak, bitişik nizam | Çoğu zaman uygun değil | Uygun |
| Arka parsel, avlu | Bom boyu ve görüşe bağlı | Uygun |
| Açık kazı, sağlam kenar | Uygun | Gerekmez |
| Kapalı bodrum, iksalı kazı | Uygun değil | Uygun |
| Bom boyunu aşan katlar | Uygun değil | Uygun |
| Havai hat ya da ağaç altı | Riskli | Uygun |
| Uzun süreli, sık döküm | Her seferinde yeniden kurulum | Hat yerinde kalır |
Emin değilseniz neye bakmalısınız?
Üç soruya cevap verin. Mikser şantiyenin önüne kadar gelebiliyor mu? Pompanın duracağı yerde bomun açılacağı genişlik ve üstte boşluk var mı? Döküm noktası pompanın durduğu yerden görünüyor mu? Üçüne de "evet" diyorsanız mobil pompa büyük olasılıkla yeterlidir. Birine "hayır" diyorsanız boru hattını düşünmek gerekir.
İstanbul ve çevresindeki şantiyeler için sokağın ve döküm alanının fotoğrafını göndermeniz, hangi yöntemin uygun olduğunu söylememize yeter.
Sık sorulanlar
İkisi aynı şantiyede birlikte kullanılır mı? Evet. Temel ve alt katlar mobil pompayla, bomun yetmediği üst katlar ya da arka bloklar sabit pompayla dökülebilir.
Hangisi daha hızlı kurulur? Yanaşabildiği yerde mobil pompa. Sabit pompada hat döşeme süresi güzergâhın uzunluğuna ve dirsek sayısına göre değişir.
Karar kimde olmalı? Şantiye şefinde. Pompa firmasının işi, sahayı görüp hangi yöntemin güvenle yapılabileceğini açıkça söylemektir.
